Opis narzędzia

Autorzy: James J. Gross, Oliver P. John (2003); polska adaptacja: Larionow i in. (2025)

Kwestionariusz Regulacji Emocji (Emotion Regulation Questionnaire, ERQ) to narzędzie samoopisowe służące do pomiaru indywidualnych różnic w nawykowym stosowaniu dwóch strategii regulacji emocji. Opracowany przez Grossa i Johna w 2003 roku, jest w pełni dostępny do zastosowań badawczych i klinicznych. Polska wersja kwestionariusza, opracowana przez Larionowa i współpracowników, stanowi adaptację oryginalnego, dziesięcioitemowego narzędzia — wcześniej dostępna była jedynie polska wersja skróconej, sześcioitemowej formy ERQ-S (Preece i in., 2023).

Narzędzie składa się z 10 twierdzeń ocenianych na 7-stopniowej skali Likerta (od 1 – zdecydowanie się nie zgadzam, do 7 – zdecydowanie się zgadzam). Wyniki obliczane są oddzielnie dla każdej ze skal (brak pozycji odwróconych):

• Przeformułowanie poznawcze: suma pozycji 1, 3, 5, 7, 8, 10
• Tłumienie ekspresji: suma pozycji 2, 4, 6, 9

Wyższy wynik w danej skali oznacza częstsze stosowanie danej strategii. Kolejność pozycji w kwestionariuszu nie powinna być zmieniana – pozycje 1 i 3 definiują na wstępie pojęcia emocji pozytywnych i negatywnych.

Podstawy teoretyczne

ERQ osadzony jest w procesualnym modelu regulacji emocji Grossa – jednym z najlepiej ugruntowanych empirycznie modeli w tej dziedzinie. Model wyróżnia pięć rodzin strategii regulacji emocji: selekcję sytuacji, modyfikację sytuacji, kierowanie uwagą, zmianę poznawczą oraz modulację reakcji. Kwestionariusz koncentruje się na dwóch strategiach, które model ten teoretycznie kontrastuje:

• Przeformułowanie poznawcze (reappraisal) – zmiana sposobu interpretowania sytuacji w celu modyfikacji jej emocjonalnego oddziaływania; należy do rodziny zmiany poznawczej i uznawane jest za strategię adaptacyjną.
• Tłumienie ekspresji emocjonalnej (suppression) – świadome powstrzymywanie zewnętrznych oznak przeżywanych emocji (mimiki, intonacji głosu itp.); należy do rodziny modulacji reakcji i traktowane jest jako strategia nieadaptacyjna.

Co mierzy i dla kogo jest przeznaczony

ERQ mierzy, na ile dana osoba nawykowe sięga po przeformułowanie poznawcze bądź tłumienie ekspresji w codziennym życiu emocjonalnym. Regularne stosowanie przeformułowania wiązane jest z wyższym dobrostanem psychicznym, lepszą jakością relacji interpersonalnych i niższym nasileniem objawów psychopatologicznych. Tłumienie ekspresji koreluje natomiast z obniżonym dobrostanem i gorszym funkcjonowaniem w relacjach społecznych.

Kwestionariusz przeznaczony jest dla osób dorosłych z populacji ogólnej. Badania wskazują jednak na jego przydatność również w próbach klinicznych oraz w zróżnicowanych grupach demograficznych – ze względu na płeć, wiek i poziom wykształcenia.

Rzetelność

Rzetelność obu skal ERQ jest dobra. Współczynniki omega McDonalda oraz alfa Cronbacha osiągają wartości powyżej 0,75, zwykle powyżej 0,80. Wyniki są zbieżne z danymi z oryginalnej walidacji i kolejnych replikacji międzykulturowych.

Trafność i niezmienność pomiarowa

Analizy czynnikowe – zarówno w badaniach oryginalnych, jak i w polskiej walidacji – potwierdziły dwuczynnikową strukturę narzędzia. Oba czynniki są ze sobą praktycznie nieskorelowane, co świadczy o ich odrębności jako różnych podejść do regulacji emocji.

Polska adaptacja wykazała pełną niezmienność pomiarową kwestionariusza ze względu na:

• płeć,
• wiek,
• poziom wykształcenia,
• nasilenie objawów psychopatologicznych,
• poziom aleksytymii.

Oznacza to, że ERQ mierzy te same konstrukty w porównywalny sposób we wszystkich wymienionych grupach, co stanowi istotną zaletę przy stosowaniu go w badaniach porównawczych.

Przykładowe tematy prac magisterskich i licencjackich z zastosowaniem ERQ

• Strategie regulacji emocji a poziom dobrostanu psychicznego u studentów psychologii
• Przeformułowanie poznawcze i tłumienie ekspresji a nasilenie objawów depresji i lęku
• Różnice płciowe w nawykowym stosowaniu strategii regulacji emocji
• Regulacja emocji a jakość relacji partnerskich u osób w związkach długotrwałych
• Strategie regulacji emocji a wypalenie zawodowe u pracowników służby zdrowia
• Przeformułowanie poznawcze jako moderator związku między stresem a dobrostanem
• Tłumienie ekspresji emocjonalnej a funkcjonowanie społeczne u adolescentów
• Regulacja emocji a aleksytymia w grupach klinicznych i nieklinicznych

Bibliografia

• Larionow, P. i in. (2025). Reappraisal and Suppression Patterns with the Polish Version of the Emotion Regulation Questionnaire. Journal of Clinical Medicine, 14(2), 587.
• Gross, J. J., John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362.
• Preece, D. A. i in. (2023). The Emotion Regulation Questionnaire: Psychometric properties and validity of the ERQ-S in diverse samples. Psychological Assessment.